فونت فارسی پاورپوینت؛ انتخاب، نصب، تنظیم در تم و جاسازی در فایل

فونت فارسی پاورپوینت یکی از پرتکرارترین منابع دردسر برای کاربران ایرانی است. ارائه‌ای که روی لپ‌تاپ خودتان بی‌نقص است، روی رایانه‌ی کلاس یا سالن جلسه با فونتی دیگر، حروف جدا از هم، فاصله‌های به‌هم‌ریخته یا حتی مربع‌های خالی نمایش داده می‌شود. ریشه‌ی بیشتر این مشکلات، دو اشتباه ساده است: تعیین فونت در جای نادرست و همراه نبودن فونت با فایل.

در این آموزش یاد می‌گیرید فونت مناسب را انتخاب کنید، آن را درست در پاورپوینت تنظیم کنید و مطمئن شوید روی هر سیستمی درست نمایش داده می‌شود. این مطلب بخشی از نقشه‌ی راه آموزش پاورپوینت است.

ویژگی‌های یک فونت فارسی پاورپوینت مناسب

فونت ارائه با فونت کتاب یا پوستر تفاوت دارد. اسلاید از فاصله‌ی چند متری و روی پروژکتوری با کیفیت متغیر دیده می‌شود. بنابراین فونت ارائه باید خوانا در فاصله‌ی دور باشد؛ یعنی حروف بازی داشته باشد و دندانه‌ها و نقطه‌ها واضح باشند. باید بدون تزئین باشد؛ فونت‌های خوشنویسی و تزئینی فقط برای عنوان‌های کوتاه مناسب‌اند. باید وزن‌های متنوع داشته باشد؛ با نازک، معمولی، نیمه‌ضخیم و ضخیم می‌توانید سلسله‌مراتب بسازید بدون اینکه فونت دیگری اضافه کنید. باید اعداد فارسی داشته باشد. و باید رایگان و در دسترس باشد تا همکاران و سیستم‌های دیگر هم بتوانند آن را نصب کنند.

وزیرمتن یکی از بهترین گزینه‌هاست: متن‌باز، رایگان، با وزن‌های کامل از نازک تا سیاه و طراحی مدرن که هم در اندازه‌ی بزرگ و هم کوچک خواناست. فونت‌های دیگری مثل صمیم، ساحل و شبنم هم انتخاب‌های خوبی‌اند.

نصب فونت

فایل فونت را دانلود و از حالت فشرده خارج کنید. در ویندوز، روی فایل‌های ttf یا otf راست‌کلیک کنید و Install for all users را بزنید. در مک، روی فایل دوبار کلیک کنید و Install Font را بزنید. اگر پاورپوینت باز بود، آن را ببندید و دوباره باز کنید تا فونت جدید در فهرست ظاهر شود.

برای فونت‌هایی با وزن‌های مختلف، همه‌ی فایل‌ها را نصب کنید. برخی فونت‌ها نسخه‌ی متغیر (Variable) دارند که همه‌ی وزن‌ها را در یک فایل جمع کرده است؛ اما پاورپوینت در برخی نسخه‌ها با فونت متغیر به‌خوبی کار نمی‌کند و بهتر است نسخه‌ی ثابت (Static) هر وزن را نصب کنید.

مهم‌ترین نکته: بخش Complex script

پاورپوینت برای هر متن، سه فونت جداگانه نگه می‌دارد: یکی برای خط لاتین، یکی برای خط‌های پیچیده مثل فارسی و عربی (Complex script) و یکی برای خط‌های شرق آسیا. وقتی از نوار ابزار Home فونتی انتخاب می‌کنید، پاورپوینت بسته به زبان متن انتخاب‌شده تصمیم می‌گیرد آن را در کدام بخش بگذارد و گاهی اشتباه می‌کند. نتیجه این است که شما وزیرمتن را انتخاب می‌کنید، اما متن فارسی همچنان با فونت دیگری نمایش داده می‌شود.

راه‌حل مطمئن، تنظیم از پنجره‌ی Font است. متن را انتخاب کنید، Ctrl+T را بزنید یا روی فلش کوچک گوشه‌ی بخش Font کلیک کنید. در پنجره‌ی باز شده، دو فهرست می‌بینید: Latin text font و Complex scripts font. فونت فارسی را در بخش دوم انتخاب کنید.

تنظیم فونت فارسی در تم؛ یک بار برای همیشه

به‌جای تنظیم فونت برای هر متن، آن را در تم تعیین کنید تا همه‌ی متن‌ها، حتی متن‌هایی که بعداً اضافه می‌کنید، خودبه‌خود فونت درست را بگیرند. از زبانه‌ی Design، بخش Variants، روی فلش کلیک کنید، Fonts و سپس Customize Fonts را بزنید. در بخش Complex script، فونت عنوان (Heading font) و فونت متن (Body font) را تعیین کنید؛ مثلاً وزیرمتن ضخیم برای عنوان و وزیرمتن معمولی برای متن. یک نام انتخاب و ذخیره کنید.

از این پس، در فهرست فونت‌ها، کنار فونت‌های تم عبارت Headings و Body دیده می‌شود. هر بار که فونتی انتخاب می‌کنید، از همین دو گزینه استفاده کنید تا اتصال به تم حفظ شود. درباره‌ی سایر اجزای تم، تم پاورپوینت را ببینید.

جاسازی فونت در فایل

اگر ارائه را روی سیستم دیگری اجرا می‌کنید، دو راه برای اطمینان از نمایش درست فونت دارید. راه اول، نصب فونت روی آن سیستم است که همیشه ممکن نیست. راه دوم، جاسازی فونت در فایل است. از File، Options و Save، گزینه‌ی Embed fonts in the file را فعال کنید. دو حالت وجود دارد: Embed only the characters used که فقط حروف استفاده‌شده را جاسازی می‌کند و حجم کمتری دارد اما ویرایش روی سیستم دیگر را محدود می‌کند، و Embed all characters که همه‌ی حروف را جاسازی می‌کند و ویرایش را ممکن می‌سازد.

توجه کنید که همه‌ی فونت‌ها اجازه‌ی جاسازی ندارند؛ برخی فونت‌های تجاری این امکان را مسدود کرده‌اند. فونت‌های متن‌باز مثل وزیرمتن معمولاً بدون مشکل جاسازی می‌شوند. همچنین جاسازی فونت حجم فایل را افزایش می‌دهد؛ برای راهکارهای کاهش حجم، کاهش حجم پاورپوینت را بخوانید.

جایگزینی همه‌ی فونت‌های یک فایل

اگر فایلی دارید که با فونت‌های مختلف و دستی ساخته شده، می‌توانید همه را یکجا جایگزین کنید. از زبانه‌ی Home، روی فلش کنار Replace کلیک کنید و Replace Fonts را بزنید. در فهرست بالا فونت فعلی و در فهرست پایین فونت جدید را انتخاب کنید و Replace را بزنید. این کار را برای هر فونت ناخواسته تکرار کنید. این ابزار به‌ویژه برای فایل‌هایی که از منابع مختلف جمع شده‌اند، معجزه می‌کند.

سلسله‌مراتب با یک خانواده‌ی فونت

یک ارائه‌ی حرفه‌ای معمولاً از یک یا حداکثر دو خانواده‌ی فونت استفاده می‌کند. سلسله‌مراتب با تفاوت وزن و اندازه ساخته می‌شود، نه با تعدد فونت. برای مثال: عنوان اسلاید با وزن سیاه و اندازه‌ی ۳۶، زیرعنوان با وزن نیمه‌ضخیم و اندازه‌ی ۲۴، متن اصلی با وزن معمولی و اندازه‌ی ۲۰، و توضیحات و منابع با وزن نازک و اندازه‌ی ۱۴. این ترکیب هم یکدست است و هم خوانا.

ترکیب متن فارسی و انگلیسی

در ارائه‌های علمی و فنی، کلمات انگلیسی در میان متن فارسی رایج‌اند. برای هماهنگی، فونت لاتین تم را طوری انتخاب کنید که با فونت فارسی هم‌خوان باشد؛ وزیرمتن حروف لاتین هماهنگ هم دارد و می‌توانید آن را برای هر دو بخش تعیین کنید. اگر ترتیب کلمات در جمله‌های ترکیبی به‌هم می‌ریزد، مشکل از جهت پاراگراف است که در راست چین کردن پاورپوینت راه‌حل آن را آورده‌ایم.

سناریوی واقعی: نجات یک ارائه پیش از جلسه

ساعت هشت صبح است و ارائه‌ی شما ساعت ده. فایل را روی رایانه‌ی اتاق جلسه باز می‌کنید و می‌بینید همه‌ی متن‌ها با فونت پیش‌فرض نمایش داده می‌شوند و عنوان‌ها از کادرها بیرون زده‌اند. اولین کار: اگر اجازه‌ی نصب دارید، فونت را از فلش یا ایمیل نصب و پاورپوینت را دوباره باز کنید. اگر اجازه ندارید، از Replace Fonts فونت گم‌شده را با یک فونت فارسی موجود روی سیستم، مثلاً Tahoma، جایگزین کنید و چند اسلاید پرمتن را سریع بازبینی کنید. و برای دفعه‌ی بعد، فونت را در فایل جاسازی کنید و یک نسخه‌ی pdf همراه داشته باشید. خروجی pdf فونت را کاملاً حفظ می‌کند؛ آموزش آن در تبدیل پاورپوینت به pdf آمده است.

فونت در قالب‌های آماده

قالب‌های باکیفیت فونت فارسی را در تم تعریف کرده‌اند و نام آن را در مشخصات محصول اعلام می‌کنند. قالب مینیمال تک‌رنگ و قالب چندمنظوره‌ی مدرن با وزیرمتن ساخته شده‌اند. برای ارائه‌های فرهنگی، قالب خوشنویسی فارسی خوشنویسی را برای عنوان و فونت ساده را برای متن ترکیب کرده است. سایر قالب‌ها را در دسته‌ی قالب و تم پاورپوینت ببینید.

اشتباهات رایج

اولین اشتباه، انتخاب فونت فارسی در بخش Latin است. دومین اشتباه، استفاده از فونت‌های کمیاب بدون جاسازی. سومین اشتباه، استفاده از چند فونت مختلف در یک ارائه. چهارمین اشتباه، اندازه‌ی کوچک متن که از انتهای سالن خوانده نمی‌شود. و پنجمین اشتباه، استفاده از فونت تزئینی برای متن اصلی.

جمع‌بندی

فونت فارسی پاورپوینت باید خوانا، بدون تزئین، دارای وزن‌های متنوع و رایگان باشد. آن را در بخش Complex script تم تعیین کنید تا همه‌ی متن‌ها خودبه‌خود فونت درست را بگیرند، از گزینه‌های Headings و Body استفاده کنید، فونت را در فایل جاسازی کنید و برای اطمینان یک نسخه‌ی pdf همراه داشته باشید. با این چند عادت ساده، دیگر هیچ‌وقت با ارائه‌ای با متن به‌هم‌ریخته غافلگیر نمی‌شوید.